Taxıl biçinindən sonra sahəni payız əkininə necə hazırlamalıyıq?
Payız əkinində yüksək məhsuldarlığın əsası məhz taxıl biçinindən dərhal sonra görülən işlərdən başlayır. Sahənin düzgün hazırlanması torpaqda nəmin qorunmasına, alaq otlarının azalmasına və toxumların bərabər cücərməsinə kömək edir. Əksinə, hazırlıq mərhələsində buraxılan səhvlər məhsuldarlığın azalmasına və əlavə xərclərə səbəb ola bilər.
Bəs məhsul yığımından sonra sahə hansı ardıcıllıqla hazırlanmalıdır?
1. Bitki qalıqlarının düzgün idarə olunması
Biçindən sonra sahədə qalan saman və digər bitki qalıqları düzgün idarə olunmalıdır. Bu qalıqlar sahədə iri hissələr şəklində qalarsa, torpağın becərilməsi çətinləşir, səpin zamanı bərabərlik pozulur və çürümə ləngiyir.
Bu səbəbdən samanın xırdalanaraq sahəyə bərabər paylanması vacibdir. Bu, həm torpağın üst qatında bərabər örtük yaradır, həm də sonrakı becərmə işlərini asanlaşdırır. Eyni zamanda bitki qalıqlarının torpağa qarışması üzvi maddələrin parçalanmasını sürətləndirir.
2. Biçindən dərhal sonra diskalama aparılması
Taxıl yığımından sonra görülən ilk aqrotexniki tədbirlərdən biri diskalamadır. Bu əməliyyatın mümkün qədər qısa müddətdə aparılması tövsiyə olunur, çünki diskalama torpağın üst qatını yumşaldır, bitki qalıqlarının torpaqla qarışmasını təmin edir və sahəni növbəti mərhələyə hazırlayır.
Diskalama zamanı:
* Torpağın səthindəki nəm daha yaxşı qorunur;
* Alaq otlarının və tökülmüş toxumların cücərməsi sürətlənir;
* Bitki qalıqları torpaqla daha yaxşı qarışır;
* Sonrakı becərmə işləri üçün əlverişli şərait yaranır.
Adətən diskalama 5–8 sm dərinlikdə aparılır. Əgər sahədə çoxillik alaq otları geniş yayılıbsa, əlavə becərmə tədbirləri də tələb oluna bilər.
3. Əsas torpaq becərilməsi
Növbəti mərhələdə torpaq əsas becərməyə hazırlanır. Seçiləcək üsul torpağın xüsusiyyətindən, iqlim şəraitindən, sahənin vəziyyətindən və təsərrüfatda istifadə olunan texnikadan asılıdır.
Geniş istifadə olunan üsullar aşağıdakılardır:
* Şumlama - alaq otlarının və bitki qalıqlarının torpağa qarışdırılmasını təmin edir, torpağın üst və alt qatının çevrilməsinə kömək edir;
* Dərin yumşaltma - torpağın sıx qatını qıraraq suyun və havanın kök zonasına daha yaxşı çatmasına şərait yaradır, kök sisteminin inkişafını dəstəkləyir;
* Minimal becərmə - torpaqda nəm ehtiyatını qorumağa, torpaq strukturunu saxlamaga və yanacaq sərfiyyatını azaltmağa kömək edir;
* Sıfır becərmə - torpağın çevrilmədən becərilməsi üsuludur; nəm itkisini azaldır, eroziyanı zəiflədir və torpaq strukturunu qoruyur.
Hər bir üsulun üstünlükləri fərqlidir. Fermer torpaq növünə, əkin planına və sahənin real vəziyyətinə uyğun üsulu seçməlidir.
4. Gübrələmənin rolu
Payız əkinindən əvvəl torpağın qida maddələri ilə təmin olunması gələcək məhsuldarlıq üçün vacibdir. Bu mərhələdə əsas diqqət fosfor və kalium gübrələrinə yönəldilir. Bu elementlər bitkilərin kök sisteminin inkişafına və qışa davamlılığının artmasına kömək edir.
Azot gübrələri isə ehtiyatla tətbiq olunmalıdır. Həddindən artıq azot payızda bitkinin sürətlə inkişaf etməsinə və qışda zədələnmə riskinin artmasına səbəb ola bilər. Ən doğru qərar torpaq analizinin nəticələrinə əsasən verilməlidir.
5. Səpinə son hazırlıq
Əkinə bir neçə gün qalmış torpaq son dəfə becərilir. Bu mərhələdə əsas məqsəd:
1) Sahənin hamarlanması;
2) Son alaq otlarının məhv edilməsi;
3) Toxum üçün bərabər səpin yatağının hazırlanması;
4) Torpaqda kifayət qədər nəmin saxlanmasıdır.
Lazım gəldikdə torpaq xüsusi vallar vasitəsilə sıxlaşdırılır. Bu, toxumun torpaqla təmasını yaxşılaşdırır və bərabər cücərməyə şərait yaradır.
Müasir texnikanın rolu
Payız əkininə hazırlıq zamanı görülən işlərin keyfiyyəti istifadə olunan kənd təsərrüfatı texnikasından birbaşa asılıdır.
Müasir traktorlar və torpaqbecərən aqreqatlar:
* İşlərin qısa müddətdə tamamlanmasını təmin edir;
* Yanacaq sərfiyyatını optimallaşdırır;
* Torpağın daha bərabər becərilməsinə və məhsuldarlığın artmasına şərait yaradır.
Traktorun mövsümdən əvvəl texniki baxışdan keçirilməsi işlərin fasiləsiz davam etməsi üçün vacibdir.
Nəticə
Taxıl biçinindən sonra sahənin düzgün hazırlanması növbəti əkin mövsümünün uğurunu müəyyən edən əsas mərhələdir. Bitki qalıqlarının idarə olunması, vaxtında diskalama, doğru becərmə üsulu, balanslaşdırılmış gübrələmə və keyfiyyətli səpin hazırlığı torpağın məhsuldarlığını artırır.
İşləri vaxtında planlaşdırmaq və müasir texnikadan istifadə etmək fermerlərin resurslarına qənaət edir. Bu baxımdan YTO traktorları sahə işlərində rahatlıq, güc və davamlılıq axtaran fermerlər üçün ideal seçimlərdən biridir.
