Payız əkininə hazırlıq: Bərəkətli məhsulun 5 qızıl qaydası
Payız əkini (buğda, arpa) hər bir fermer üçün ilin ən strateji dövrüdür. Gələn ilin məhsulunun bünövrəsi elə indi, payızda qoyulur. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, bu dövrdə işləri düzgün təşkil etsəniz, məhsuldarlığı 20-30% artırmaq mümkündür.
İşinizi asanlaşdıracaq və sahənizdən bol məhsul gətirəcək 5 əsas qaydanı sadə və aydın dildə sizin üçün topladıq.
1. Torpağı əkinə düzgün hazırlayın
Məhsul yığıldıqdan sonra torpaq tez quruyur və bərkiyir. Əsas məqsəd rütubəti torpaqda saxlamaq və toxum üçün əlverişli şərait yaratmaqdır.
· Torpaq analizi: Mümkünsə, torpağı analiz etdirin. Turşuluq və ya şoranlıq normada deyilsə, verdiyiniz gübrənin yarısı səmərəsiz gedir.
· Diskalama: Məhsul yığılan kimi 6-8 sm dərinlikdə disk çəkin. Bu, həm torpaqda suyu saxlayır, həm də alaq otlarının inkişafını məhdudlaşdırır.
· Dərin şum: Torpağı 20-25 sm dərinlikdə şumlayın ki, yağış və qar suları torpağın aşağı qatlarına rahat hopsun.
2. Toxumu düzgün seçin və mütləq dərmanlayın
Keyfiyyətli toxum - şaxtaya və xəstəliklərə dözümlü, güclü cücərti deməkdir.
· Təmiz, cücərmə faizi yüksək (ən azı 92-95%) sertifikatlı toxumlardan istifadə edin.
· Dərmanlama: Toxumu səpməzdən əvvəl mütləq dərmanlayın. Bu, kök çürüməsi, sürmə xəstəliyi və həşərat zərərvericilərinin toxumu tələf etməsinin qarşısını alır.
· Toxum dərmanına kök gücləndirici (fosfor və sink tərkibli) əlavə etsəniz, köklər daha tez və dərin inkişaf edər.
3. Gübrəni normasında və vaxtında verin
Payızda əsas məqsəd bitkinin boy atması deyil, kök sisteminin güclənməsidir.
· Fosfor və kalium: Bu gübrələr şum altına və ya səpinlə birgə verilməlidir. Fosfor kökü dərinə aparır, kalium isə bitkini qış şaxtasından qoruyur.
· Azot: Payızda azot gübrəsini həddindən artıq verməyin. Əks halda bitki vaxtından əvvəl göyərib boy atar, qışda şaxta vurub məhv edə bilər.
4. Səpin vaxtını və dərinliyini düzgün seçin
Səpin üçün ən əlverişli dövr havanın nə çox isti, nə də çox soyuq olduğu zamandır (orta temperatur +14…+15 °C olmalıdır).
· Dərinlik: Toxumu 3-5 sm dərinliyə səpin (torpaq çox qurudursa, maksimum 6 sm).
· Səpin norması: Hektara təxminən 180-230 kq (4,0-5,5 milyon cücərən dən) toxum kifayət edir.
· Səpini yaxşı tənzimlənmiş toxumsəpən aqreqatlarla aparın ki, toxum torpağa eyni dərinlikdə düşsün.
5. Texnikanı sahəyə çıxarmazdan əvvəl yoxlayın
Mövsümün qızğın vaxtında traktorun və ya səpicinin xarab olması - vaxt və məhsul itkisidir. Sahəyə çıxmazdan əvvəl bunları yoxlayın:
· Mühərrik və hidravlik yağları, filtrləri dəyişin.
· Soyutma sistemini və akkumulyatoru yoxlayın.
· Təkərlərin havasını tənzimləyin.
· Səpin aqreqatının və ya kotanın bıçaqlarını, disklərini nəzərdən keçirin.
Payız əkini zamanı ən çox təkrarlanan 3 səhv
· Çox yaş və ya çox quru torpaqda işləmək (kəsək əmələ gəlir, toxumun cücərməsi pozulur).
· Samanı sahədə topa saxlayıb təmizləməmək (səpini çətinləşdirir, toxumun torpaqla kontaktını pozur).
· Toxumu çox dərinə basdırmaq (zəif cücərir, torpaq səthinə çıxa bilmir).
Yekun nəticə: Səliqəli hazırlıq sizə nə qazandırır?
Bütün bu aqrotexniki addımları vaxtında və tam qaydasında yerinə yetirdikdə:
· Məhsuldarlıqda 20-30% artım: Şaxtaya davamlı, sağlam və dərin kök sistemi sayəsində hər hektardan maksimum tonnaj əldə etmək imkanı.
· Toxum və gübrəyə qənaət: Toxumların bərabər və eyni vaxtda cücərməsi, itkilərin minimuma enməsi.
· Rütubətin maksimum qorunması: Quraqlıq riskinə qarşı torpaqda su ehtiyatının yaradılması.
· Vaxt və yanacaq qənaəti: Texnikanın öncədən sazlanması sayəsində mövsüm ərzində lazımsız dayanmalar və artıq xərclərin qarşısının alınması.
Düzgün planlanmış payız əkini gələn ilin bol, bərəkətli və yüksək mənfəətli məhsulunun etibarlı zəmanətidir.
